Słownik pojęć – ekrany projekcyjne od A do Z

0–9 A B C D E F G H K L M O P R S T U W Z

1:1: Format kwadratowy. Pozwala wyświetlić obraz z projektorów o różnych proporcjach – niewykorzystaną część ekranu po prostu zostawia się pustą. Spotykany w edukacji i przy starszych projektorach.
4:3: Format o proporcji ok. 1,33:1, typowy dla starszych projektorów i dokumentów. Dziś stosowany głównie tam, gdzie wyświetla się materiały w tym formacie.
4K Ultra HD: Rozdzielczość ok. 3840 × 2160 pikseli w formacie 16:9. Przy obrazie 4K drobne nierówności tkaniny są lepiej widoczne, dlatego warto zadbać o płaską powierzchnię. Tłoczone tkaniny ADEO mają strukturę zgodną z 4K Ultra HD.
16:9: Format obrazu o proporcji ok. 1,78:1 – standard telewizji, filmów w streamingu, gier i większości projektorów Full HD i 4K. Najczęstszy wybór do kina domowego i salonu.
16:10: Format obrazu o proporcji 1,6:1, natywny dla projektorów biznesowych WUXGA (1920 × 1200) i wielu laptopów. Polecany do sal konferencyjnych, szkoleniowych i klas. Zobacz 16:9 czy 2,35:1.
Aksamit (rama aksamitna): Czarne, aksamitne obicie ramy ekranu, np. w modelach Plano. Pochłania światło wychodzące poza obraz i optycznie wzmacnia kontrast krawędzi.
ALR (Ambient Light Rejecting): Tkanina tłumiąca światło otoczenia: odbija światło projektora w stronę widzów, a światło padające z innych kierunków (okna, lampy) w dużej części tłumi. W ofercie ADEO to Ambient Grey 2 – tylko do projektorów standardowych i krótkoogniskowych, nie do UST. Zobacz ekran ALR i szary.
Biformat: Ekran elektryczny z dwiema tkaninami w jednej kasecie – np. dwa formaty obrazu albo dwie różne powierzchnie (biała i akustyczna). Zobacz ekrany elektryczne ADEO.
Black drop: Czarny pas tkaniny nad obrazem, pomiędzy kasetą a górną krawędzią powierzchni projekcyjnej. Jego długość pozwala obniżyć obraz tak, by dolna krawędź znalazła się na właściwej wysokości, nawet gdy ekran wisi wysoko pod sufitem.
CE (deklaracja zgodności): Oznaczenie potwierdzające zgodność wyrobu z wymaganiami obowiązującymi w Unii Europejskiej. Każdy ekran ADEO ma deklarację CE – warto wymagać jej w zamówieniach publicznych.
ChromaKey: Technika kluczowania koloru w wideo: jednolite zielone tło zastępuje się w programie innym obrazem. ADEO oferuje tło ChromaKey Green RAL 6038 w ekranach zwijanych – to tło do nagrań, nie powierzchnia projekcyjna. Zobacz green screen ChromaKey.
CTS (Constant Tensio System): System napinania, w którym przeciwwagi na zawiasach naciągają sztywne linki przechodzące przez oczka na bokach tkaniny. Daje stały samonaciąg, a oczka są klejone i niewidoczne z przodu.
DCI: Standard kina cyfrowego. Rozdzielczość DCI 4K to 4096 × 2160 pikseli, co odpowiada formatowi ok. 1,9:1 – dlatego niektóre ekrany kinowe i powierzchnie na wymiar oferowane są także w proporcji 1,89:1.
Dolna listwa (obciążnik): Listwa na dole tkaniny ekranu zwijanego, która ją obciąża i prostuje. W części modeli ADEO po zwinięciu zamyka kasetę, chroniąc tkaninę przed kurzem.
Ekran elektryczny: Ekran zwijany do kasety przez silnik rurowy 230 V, sterowany włącznikiem, pilotem lub z systemu sterowania sali. Po projekcji ściana jest wolna. Zobacz ekrany elektryczne.
Ekran ramowy: Tkanina naciągnięta na sztywną ramę zawieszoną na stałe. Daje najbardziej płaską powierzchnię, dlatego jest pierwszym wyborem do dedykowanej sali kinowej, tkanin ALR i projektorów UST. Zobacz ekrany ramowe.
Ekran zakrzywiony: Ekran o łukowej powierzchni, który przy szerokich formatach kinowych zwiększa immersję i wyrównuje odległość widza od środka i krawędzi obrazu. Zobacz ekran zakrzywiony czy płaski.
Eyelet (oczka): Metalowe oczka na obwodzie powierzchni projekcyjnej, przez które przeciąga się linki elastyczne mocujące tkaninę do ramy lub kratownicy. Zobacz Eyelets.
Floating Tab: System bocznego napinania tkaniny stosowany m.in. w modelach OnSuperior, InSuperior, Max One i Max Inceel. Utrzymuje płaską powierzchnię ekranu zwijanego, także z tkaninami ALR i akustycznymi.
Floating Tensio (FTS, MFTS): System napinania z podwójną dolną listwą i dwoma ciężarkami: jeden napina tkaninę w pionie, drugi – za pomocą linek – w poziomie. MFTS (Max Floating Tensio) to odmiana do dużych ekranów.
Format obrazu (proporcja): Stosunek szerokości do wysokości obrazu, np. 16:9 (1,78), 16:10 (1,6), 4:3 (1,33), 2,35:1. Format ekranu dobiera się do natywnego formatu projektora i oglądanych treści.
Format Scope (2,35–2,40:1): Szeroki format filmów kinowych. Ekran Scope wyświetla film bez czarnych pasów u góry i dołu, ale wymaga projektora z zoomem lub obiektywem anamorficznym. Zobacz 16:9 czy 2,35:1.
Front Roll (wysuw z przodu): Sposób nawinięcia, w którym tkanina wysuwa się z przedniej strony kasety. Opcja przydatna, gdy ekran wisi blisko ściany lub przeszkody i tkanina ma się od nich odsunąć.
Gain (współczynnik odbicia): Jasność ekranu w porównaniu z wzorcową białą matową powierzchnią (gain 1,0). Gain powyżej 1 daje jaśniejszy obraz w osi, ale zwykle węższy kąt widzenia; poniżej 1 – ciemniejszy obraz i lepszą czerń. Zobacz gain ekranu i kąt widzenia.
Hot-spot: Jaśniejsza plama na środku obrazu, widoczna najczęściej na powierzchniach o wysokim gain lub przy projekcji tylnej. Tkaniny matowe o szerokim kącie, jak Reference White 2, nie dają hot-spotu.
Kaseta: Obudowa ekranu zwijanego, w której znajduje się wałek z tkaniną i silnik. Wymiar kasety jest większy od szerokości obrazu – liczy się go przy planowaniu montażu.
Kąt widzenia: Zakres kątów, w którym obraz na ekranie zachowuje akceptowalną jasność. Tkaniny matowe mają ok. 180°, ALR Ambient Grey 2 – ok. 60°. Producent zaleca, by widzowie siedzieli do 45° od osi projekcji.
Klasa ogniowa: Klasyfikacja reakcji materiału na ogień. Powierzchnie ADEO mają klasyfikacje B1, M1 lub M2 – zależnie od tkaniny. W obiektach publicznych warto wymagać dokumentu potwierdzającego klasyfikację.
Kontrast: Stosunek jasności najjaśniejszej bieli do najciemniejszej czerni na ekranie. W praktyce najbardziej obniża go światło otoczenia, dlatego w jasnych salach stosuje się tkaniny szare i ALR.
Korekcja trapezu (keystone): Cyfrowe prostowanie obrazu, gdy projektor nie stoi prostopadle do ekranu. Obniża efektywną rozdzielczość, dlatego lepiej ustawić projektor w osi ekranu lub skorzystać z przesunięcia obiektywu.
Kratownica: Aluminiowa konstrukcja sceniczna, do której mocuje się ekrany ramowe, powierzchnie szybkiego montażu, a także ekrany elektryczne (specjalnymi zaciskami). Zobacz ekrany na eventy.
Lens shift (przesunięcie obiektywu): Mechaniczne przesunięcie obrazu w pionie lub poziomie bez przesuwania projektora i bez utraty jakości. Ułatwia dopasowanie obrazu do ekranu, gdy projektor nie może wisieć dokładnie na wysokości środka obrazu.
Lumen (ANSI): Jednostka strumienia światła projektora. Im większy ekran, niższy gain tkaniny i więcej światła w sali, tym więcej lumenów potrzeba do uzyskania jasnego obrazu.
Maskowanie: Zasłanianie nieużywanej części ekranu czarnym materiałem, by obraz w innym formacie (np. 2,35:1 na ekranie 16:9) miał czarne, matowe krawędzie. Zobacz Format obrazu 16:9 czy 2,35:1.
Moiré: Falisty wzór interferencyjny, który może powstać, gdy siatka pikseli obrazu nakłada się na regularną perforację tkaniny akustycznej. Ryzyko zależy od wielkości perforacji, rozmiaru obrazu i odległości widza.
Multiformat: Ekran elektryczny z automatycznym maskowaniem formatu – jeden ekran do treści 16:9 i filmów w formacie kinowym. Zobacz poradnik format obrazu 16:9 czy 2,35:1.
Obiektyw anamorficzny: Nakładka na obiektyw projektora, która rozciąga obraz w poziomie, aby wypełnić ekran Scope 2,35–2,40:1 całą rozdzielczością matrycy. Wymaga trybu anamorficznego w projektorze.
Odległość projekcji: Odległość od obiektywu projektora do ekranu. Razem z throw ratio wyznacza szerokość obrazu: szerokość = odległość projekcji ÷ throw ratio.
Perforacja: Drobne otwory w tkaninie akustycznej, przez które przechodzi dźwięk z głośników ustawionych za ekranem. ADEO stosuje perforację 0,5 mm (kino domowe, sale) i 1,3 mm (kina, teatry). Zobacz ekran akustyczny.
Powierzchnia szybkiego montażu: Tkanina projekcyjna szyta na wymiar, bez własnej ramy, mocowana gumami lub przez oczka do kratownicy, ramy scenicznej albo konstrukcji obiektu. Zobacz powierzchnie szybkiego montażu.
Projekcja przednia: Układ, w którym projektor i widzowie znajdują się po tej samej stronie ekranu, a obraz odbija się od powierzchni. Najczęstszy sposób projekcji.
Projekcja tylna: Projektor stoi za ekranem i świeci przez półprzepuszczalną tkaninę. Eliminuje cienie prelegenta i ukrywa projektor, ale wymaga przestrzeni za ekranem i odwrócenia obrazu. Zobacz projekcja tylna.
Przekątna: Odległość między przeciwległymi narożnikami obrazu, podawana zwykle w calach (1″ = 2,54 cm). Bez formatu nie określa szerokości ani wysokości obrazu. Zobacz tabelę przekątnych.
PSS (Personal Screen System): System produkcji ADEO, w którym każdy ekran powstaje na wymiar, a tkanina jest cięta ploterem sterowanym z CAD.
Ramka maskująca: Czarny, matowy pas wokół powierzchni obrazu. Wyznacza ostrą krawędź obrazu, pochłania światło wychodzące poza ekran i poprawia odbiór kontrastu. W ADEO krawędzie ramki są zgrzewane, a nie malowane.
Reverse Roll (nawinięcie odwrotne): Tkanina nawinięta na wałek odwrotnie niż standardowo, przez co opada po drugiej stronie wałka. Zmienia to odległość powierzchni od ściany – przydaje się np. przy parapecie lub listwie pod ekranem.
RS232: Szeregowy interfejs komunikacyjny używany przez systemy sterowania sal do wysyłania poleceń urządzeniom AV. Ekran może być sterowany przez RS232 za pośrednictwem interfejsu sterującego. Zobacz sterowanie ekranem.
Somfy io (io-homecontrol): Silnik z dwukierunkową komunikacją radiową io-homecontrol, sterowany pilotem i zgodny z wieloma systemami inteligentnego domu. Opcja dostępna w części modeli ADEO.
ST (projektor standardowy i krótkoogniskowy): Projektor, którego odległość projekcji wynosi co najmniej połowę szerokości obrazu. Do takich projektorów przeznaczona jest m.in. tkanina ALR Ambient Grey 2.
Sweet spot: Miejsce, z którego obraz i dźwięk są odbierane najlepiej – zwykle na osi ekranu, w odległości dobranej do jego rozmiaru. Według producenta w kinie domowym wysokość obrazu to ok. 1/2,5 odległości od miejsca głównego (Full HD i lepsze).
Tensio (napinacze): Rodzina systemów bocznego napinania tkaniny w ekranach zwijanych: Tensio Classic, CTS, Floating Tensio. Utrzymują płaską powierzchnię, co jest ważne przy 4K, tkaninach ALR i projektorach UST. Zobacz ekran z napinaczami Tensio.
Tensio Classic: Najprostszy system napinaczy: dwie elastyczne linki prowadzone od obciążnika przez oczka po bokach tkaniny. Dostępny m.in. w modelach Rugby i Inceel.
Throw ratio (współczynnik projekcji): Stosunek odległości projekcji do szerokości obrazu. Projektor o throw ratio 1,5 ustawiony 4,5 m od ekranu daje obraz o szerokości 3 m. Zobacz jak dobrać ekran do projektora.
Tkanina akustyczna: Perforowana tkanina przepuszczająca dźwięk, dzięki której głośniki można ustawić za ekranem. W ADEO m.in. Reference White 2 Acoustik, Vision Acoustik i Vision Macro Acoustik. Zobacz tkaniny projekcyjne.
Tkanina tłoczona (embossed): Powierzchnia z drobną, tłoczoną strukturą, która równomiernie rozprasza światło. W ekranach ADEO zapewnia definicję zgodną z 4K Ultra HD.
Uchwyt przedłużający: Element odsuwający ekran od ściany lub obniżający go od sufitu. W ADEO dostępne są m.in. przedłużenia 300 mm (do 180 kg na uchwyt), 450 mm (do 120 kg), 600 mm (do 90 kg) i 750 mm (do 70 kg). Zobacz akcesoria.
UST (projektor ultrakrótkoogniskowy): Projektor ustawiany tuż pod ekranem, którego odległość projekcji jest mniejsza niż połowa szerokości obrazu. Bardzo uwydatnia fale tkaniny, dlatego wymaga ekranu ramowego lub z napinaczami i tkaniny Reference Grey 2 lub Ambient Grey. Zobacz ekran do projektora UST.
Wyzwalacz 12 V (trigger): Sygnał napięciowy z projektora, który automatycznie opuszcza ekran po włączeniu projektora i zwija po wyłączeniu. Wymaga interfejsu sterującego lub modułu z wyzwalaczem.
Zabudowa sufitowa: Montaż kasety ekranu w suficie podwieszanym – po zwinięciu widać tylko wąską szczelinę. Zobacz ekrany do zabudowy sufitowej i poradnik.
Zoom anamorficzny (zoom do Scope): Metoda wyświetlania filmów 2,35:1 bez nakładki anamorficznej: projektor powiększa obraz zoomem, tak by film wypełnił szerokość ekranu Scope, a czarne pasy wypadły poza powierzchnię. Część projektorów zapamiętuje ustawienia obiektywu dla różnych formatów.