Projekcja tylna – ekran do tylnej projekcji

Na czym polega projekcja tylna

W klasycznej projekcji przedniej projektor i widzowie są po tej samej stronie ekranu, a obraz odbija się od matowej powierzchni. W projekcji tylnej projektor znajduje się za ekranem i świeci przez tkaninę, która rozprasza światło w stronę widowni. Ekran działa więc jak matowa szyba, na której pojawia się obraz.

Taki układ wymaga powierzchni zaprojektowanej specjalnie do tego celu. Zwykła biała tkanina przepuszczałaby za mało światła, a tkanina z czarnym tyłem, jak Vision White Pro (czasowo niedostępna), w ogóle go nie przepuści.

Kiedy warto wybrać projekcję tylną

• Scena i konferencja – prelegent może stanąć przy ekranie i wskazywać treści, nie rzucając cienia i nie oślepiając się światłem projektora.
• Targi i ekspozycje – projektor jest ukryty za zabudową, nie przeszkadza w ruchu zwiedzających i jest chroniony przed dostępem osób postronnych.
• Studia telewizyjne i nagraniowe – projektor nie wchodzi w kadr, a osoby w studio nie przecinają wiązki.
• Muzea i instalacje – ekran może być elementem scenografii, a urządzenia znajdują się w pomieszczeniu technicznym.
• Sale, w których nie ma gdzie powiesić projektora przed widzami, a za ścianą ekranową jest wolna przestrzeń.

Jeśli za ekranem nie ma miejsca, a problemem są tylko cienie, alternatywą bywa projekcja przednia z projektora krótkoogniskowego lub ultrakrótkoogniskowego.

Ile miejsca potrzeba za ekranem

Głębokość przestrzeni za ekranem wynika z tego samego wzoru co w projekcji przedniej: odległość projekcji = szerokość obrazu × throw ratio. Throw ratio (współczynnik odległości projekcji) znajdziesz w danych technicznych projektora; przy obiektywach zmiennoogniskowych podawany jest jako zakres.

Do wyniku dodaj głębokość samego projektora, miejsce na kable i dostęp serwisowy. Przykład: obraz 3 m szerokości i projektor o throw ratio 1,2 wymagają ok. 3,6 m od ekranu do obiektywu, a w praktyce ok. 4–4,3 m wolnej przestrzeni. Projektor krótkoogniskowy (throw ratio poniżej 1) wyraźnie skraca ten dystans i jest często wybierany na scenach i stoiskach targowych. Szczegółowe obliczenia opisujemy w poradniku jak dobrać ekran do projektora.

Lustro – gdy brakuje miejsca

Gdy za ekranem jest za mało miejsca, stosuje się układ z lustrem: projektor świeci na lustro, które odbija obraz na ekran. Wiązka „składa się”, więc ta sama droga światła mieści się w płytszej przestrzeni. Takie rozwiązanie wymaga jednak staranności:

• stosuje się lustra z warstwą odbijającą na przedniej powierzchni, które nie dają podwójnego odbicia,
• lustro musi być sztywno zamocowane – nawet niewielki ruch przesuwa i zniekształca obraz,
• każde lustro odwraca obraz, więc orientację ustawia się w menu projektora (obraz odwrócony w poziomie i/lub w pionie),
• geometria układu powinna pozwolić uniknąć silnej korekcji trapezu, która obniża ostrość.

Układy z lustrami zwykle projektuje się indywidualnie dla konkretnej sceny lub zabudowy.

Odwrócenie obrazu w projektorze

Widz patrzy na ekran z drugiej strony niż projektor, więc obraz bez korekty byłby lustrzanym odbiciem – napisy czytane od prawej do lewej. Producent tkaniny Vision Rear DB podkreśla, że do przejścia z projekcji przedniej na tylną wystarczy odwrócić obraz w projektorze. Większość projektorów ma w menu ustawienie typu „projekcja tylna” lub „tył – stół/sufit”.

Tkaniny do projekcji tylnej

Vision Rear DB jest uniwersalna: ten sam ekran może pracować raz z projektorem z przodu, raz z tyłu. Dostępna jest w wielu ekranach elektrycznych (m.in. Basic, Linear SE, Rugby Pro, Rugby Plus, Alumid, Inceel, OnSuperior), w ekranie ramowym Plano oraz w powierzchniach szybkiego montażu. Vision Fold Rear 2 to szara tkanina przeznaczona do składanych ram FramePro i zastosowań rentalowych, odporna na wielokrotne składanie.

Gain i hot-spot w projekcji tylnej

W projekcji tylnej gain opisuje, ile światła tkanina przepuszcza i rozprasza w stronę widzów. Powierzchnia o wysokim przepuszczaniu w osi daje jasny obraz na wprost, ale może pokazywać hot-spot – jasną plamę w miejscu, przez które „widać” obiektyw projektora. Tkaniny o umiarkowanym gain i szerokim kącie, jak Vision Rear DB, rozpraszają światło równomierniej, dzięki czemu obraz jest jednolity także z boku sali. Więcej o tym zjawisku w poradniku gain ekranu i kąt widzenia.

Szary kolor tkaniny do projekcji tylnej pomaga w kontraście: światło padające od strony widowni jest częściowo pochłaniane, zamiast rozjaśniać czerń.

Światło za ekranem i przed nim

• Za ekranem powinno być możliwie ciemno – każde źródło światła w przestrzeni projektora prześwituje przez tkaninę. Zaciemnij ją kotarą lub zabudową, a ściany i sufit tej przestrzeni najlepiej, by były ciemne.
• Przed ekranem projekcja tylna znosi umiarkowane światło lepiej niż wiele ekranów przednich, bo światło z widowni nie odbija się w pełni od tkaniny. Nie kieruj jednak reflektorów scenicznych bezpośrednio na ekran.

Jaki ekran wybrać do projekcji tylnej

• Eventy i wynajem – składane ramy FramePro Rear Buttons (tkanina na napach) lub FramePro Rear Elastic (tkanina na gumach), szerokość obrazu ok. 1,8–5,8 m. Szerzej w poradniku ekrany na eventy i do wynajmu.
• Duże sceny i nietypowe wymiary – powierzchnia Easy lub Eyelets szyta na wymiar, od 2 do 10 m szerokości, mocowana do kratownicy lub ramy.
• Instalacje stałe – ekran ramowy Plano z tkaniną Vision Rear DB lub ekran elektryczny z tą tkaniną, gdy ekran ma się chować.

Pamiętaj, że w projekcji tylnej widać obie strony ekranu – przy ramach zwróć uwagę, by konstrukcja i mocowania nie były widoczne od strony widowni, a przy ekranie elektrycznym, by kaseta i jej mocowanie nie wchodziły w wiązkę projektora. Wszystkie tkaniny porównasz na stronie tkaniny projekcyjne.

Checklista projektu projekcji tylnej

1. Ustal szerokość obrazu i format.
2. Sprawdź throw ratio projektora i policz głębokość przestrzeni za ekranem.
3. Jeśli miejsca brakuje – rozważ projektor krótkoogniskowy albo układ z lustrem.
4. Wybierz tkaninę: Vision Rear DB (instalacje stałe, praca w obu kierunkach) lub Vision Fold Rear 2 (eventy).
5. Zaplanuj zaciemnienie przestrzeni za ekranem.
6. Ustaw w projektorze tryb projekcji tylnej.

Najczęstsze pytania